GoGo Blog

Сонирхуулахад. /Хөдөлгөөн гэж ерөөсөө байдаггүй тухай Нагаржунайн эргэцүүлэл./

http://ken.blog.gogo.mn — Tue, 9 Mar 2010 20:16:26 ULAT

Г.Аюурзана-ын "2х2=6 буюу суут жаран сэтгэгч" номноос түүвэрлэн хүргэдэг суутнуудын маань нэг болох Нагаржунайн нэгэн эргэцүүллийг та бүхэнд сонирхуулъя.

Хөдөлгөөн гээч нь гагцхүү хөдөлж буй биетэд л хамаарах тул, хөдөлгөөний оршин байх газар нь гагцхүү хөдлөгч зүйлс болой. урьд нь хөдөлж байгаа зогссон хийгээд одоогоор хөдөлж эхлээгүй байгаа зүйлс үл хамаарна.

Хэрэв жинхэнэ хөдөлгөөн нь үнэхээр байгаа бол, зайлшгүй хоёр хөдөлгөөн нэгэн зэрэг оршин байж таарна. Нэг нь "хөдөлгөөнийг бий болгогч хөдөлгөөн", нөгөө нь мөнөөх "хөдөлгөөнт зүйл".

Нэгэнт л хоёр төрлийн хөдөлгөөн байгаа юм чинь, тэдгээрээс "явж байгаа" хоёр биет урган гарах нь мэдээж. Яагад гэвэл, гүйцэтгэгчгүйгээр ямарваа хөдөлгөөн бий болох аргагүй юм.

Хэрвээ гүйцэтгэгчгүйгээр ямарваа хөдөлгөөн байх аргагүй юм бол, хөдөлгөөн огт байхгүй нөхцөлд "явж буй хүн" маань хаана оршиж таарах вэ?

"Явж буй хүн" хөдлөхгүй бол, "явахгүй байгаа хүн" ч мөн хөдлөхгүй. Тэгвэл "явж байгаа", "явахгүй байгаа" хоёроос ялгаатай гурав дахь этгээд нь хэн болж таарах вэ?

"Явж байгаа хүн гэдэг бол хөдөлж байгаа хүн" гэлцэнэ. Гэтэл явж байгаа хүнгүйгээр хөдөлгөөн оршин байхын аргагүй юм бол, явж байгаа хүн хөдөлгөөнийг бий болгож байна гэсэн хэрэг болно доо? Тэгвэл явж байгаа хүн маань хөдөлгөөнөөс хамааралгүйгээр оршиж байна гэж үзэхээс өөрцгүй болно.

Хэрэв "явж байгаа хүн хөдөлж байгаа" л юм бол, дээр дурдсан хоёр хөдөлгөөн оршин байх нь зайлшгүй, нэгнийх нь хүчээр "явж байгаа" гэж хэлж байна, нөгөө нь өөрөө хөдөлж байна шүү дээ.

Хөдөлгөөн өнгөрсөн үед ч эхлээгүй байдаг, айсуй цагт ч эхлэх эд биш, одоо эхэлж байгаа ч юм биш ээ. Хаана тэгээд хөдөлгөөн эхэлдэг хэрэг вэ?

Аливаа хөдөлгөөн эхлэхээс өнмө өнөөгийн хөдөлгөөн ч, урьдын хөдөлгөөн ч бий болох аргагүй. Угаасаа болж өрнөөгүй хөдөлгөөн дотор яаж хөдөлгөөн эхлэх юм бэ?

Хэрвээ хөдөлгөөний эхлэл хаана ч ажиглагдахгүй байгаа бол, тухайн хөдөлгөөн болоод өнгөрч үү, одоо ид өрнөж байна уу, ирээдүйд эхлэх үү гэдгийг хэрхэн ялгаж салгах сан билээ дээ?

"Явж байгаа хү" зогсож байгаа биш, "явахгүй байгаа хүн" ч мөн зогсож байх албагүй. Явж байгаа, явахгүй байгаа хоёроос ялгаатай гурав дахь этгээд тэгвэл яахаараа зогсож байх ёстой билээ?

Хэрвээ хөдөлгөөнгүйгээр явах нь боломжгүй юм бол "явж байгаа хүн зогсож" яаж болох вэ дээ?

Өнөөгийн хөдөлгөөнөөс ч, өнгөрсөн, айсуй алинаас нь ч "хөдөлгөөнгүй тайван зүйл" урсч гардаггүй. Хөдөлгөөн бий болно, хөдөлгөөн тасалдана гэдэг нь аль аль нь мөн л хөдөлгөөн юм.

Хөдөлгөөн ба явж буй этгээд хоёр хоёул нэг л зүйл байх аргагүй. Нөгөөтээгүүр хөдөлгөөн, явж байгаа этгээд хоёр бие биеэсээ ангид ялгаатай байх ч аргагүй.

Хэрвээ хөдөлгөөн ба явж байгаа этгээд хоёр нэг л зүйл юм бол, үйлийн эзэн, үйл хоёр нэгэн зүйл болж таарна аа даа.

Хэрвээ явж байгаа этгээдийг хөдөлгөөнөөс нь ангид авч үзэхэд хүрэх юм бол, хөдөлгөөн гэгч явж буй этгээдгүйгээр, явж буй этгээд нь ямарваа хөдөлгөөнгүйгээр оршин байж чадах болно.

Хэрвээ эдгээр хоёр зүйл нэгэн зүйл ч болж харагдахгүй, тус тусдаа зүйлс ч болж харагдахгүй аваас, тэгээд яаж харагдах болж байна аа?

Чухам түүний ачаар л хөдөлж буй зүйл нь явж буй этгээд гэгдээд байгаа тэрхүү хөдөлгөөн гээч нь одоо хөдөлж байгаа тэр зүйл биш юм. Учир нь явж буй этгээд хөдөлгөөнөөсөө цаг хугацааны хувьд урьд орших арга үгүй. Өөрөөр хэн хаачих сан билээ?

Одоогийн хөдөлгөөн бол явж буй этгээдийг хөдөлгөж буй тэр хөдөлгөөнөөс ангид байж таарахгүй. Тэгээд ч явж буй нэг этгээд хоёр хөдөлгөөнтэй байх аргагүй.

Жинхэнээсээ оршин буй явагч этгээд хөдөлгөөнийг бүхий л гурван цагийн туршид үйлдаж чадахгүй. Жинхэнэ бишээр оршин байгаа явагч этгээд мөн л гурван цагийг хамарсан хөдөлгөөн хийж чадахгүй. Явж буй этгээд оршиж байсан ч, эс оршиж байсан ч, нэгэн дор гурван цагийн хөдөлгөөнийг аанай л үйлдэж чадахгүй.

Ийм учраас хөдөлгөөн гэдэг нь ч, явж буй этгээд ч, явж өнгөрсөн зам нь ч ялгаагүй хоосон, огт байхгүй зүйлс болж таарч байна.

Энэхүү гаргалгааг хөөн уншихад хялбар биш нь ойлгомжтой. Үүнийг арай энгийн, барьцтай жишээн дээр, тухайлбал цэцэг хийгээд түүний үнэр дээр тайлбарласан Г.Аюурзанын тайлбарыг сонирхуулъя.

1. Цоморлигт ч үнэр байхгүй, үрэнд ч үнэр байхгүй. Тэр нь "цэцэг"-ээс өмнө ч тийм л байсан, хойно ч ялгаагүй.

2. Аль аль нь нөгөөгөө дамжиж байж л тодорхойлогдоно гэдэг утгаараа бол "үнэр", "цэцэг" хоёр нэг л юм. Гэхдээ "үнэр", "цэцэг" хоёр бол яг ч нэг юм биш. Жишээ нь, цэцэг үнэртэй байдаг ч, үнэр цэцэгтэй байдаггүй.

3. Бид "үнэр" гэдэг ойлголтыг "байсан юм" гэдэг утгаар нь л авдаг. Гэхдээ урьдаар "үнэртэж эхлэх" ёстой. Түүний дараа л бид "үнэр байна" гэж хэлж чадахуйц болно шүү дэ.

4. Үнэргүй цэцэг гэж байдаггүй. Үнэрийг "яг одоо" мэдрэх боломжгүй. Тэр тусмаа "эрт урьд" ч юм уу, "дараа" гэж үнэрлэх аргагүй юм. Нэг ёсны урьд үнэрлэсэн зүйлээ дурсан үнэрлэж, эсвэл хожим үнэртэх юмыг урьдчилж зөгнөн үнэрлэж болохгүй. Язгуур ухаанаар бодвол, үнэр ч алга, цэцэг ч алга гэдгийг зөвшөөрөхөөс өөрцгүй.

Гаргалгаа:

1. Шулуухан хэлэхэд, үнэргүй цэцэг бол цэцэг биш.

2. Шуудхан хэлэхэд, ээж ч гэж, охин ч гэж байдаггүй. Ердөө нэг нь нөгөөгөө төрүүлсэн хоёр эмэгтэй хүн л байна.

3. "Хөдөлгөөн", "нэгдмэл", "олонлог", "бүтээл", "матери", "сүнс" гэх мэт тодорхой ойлголтуудын түвшинд бол, ахуйг үгүйсгэхээс эхлээд туйлын бодот болгон өргөмжлөх хүртэл ер нь юуг ч хийж болно.

4. Ямар ч хэл төгс биш учраас, ямар ч үзэл баримтлалыг мушгин гуйвуулах арга хэзээд олдоно.!!!

Эцсийн дүнд, Нагаржунайн хөдөлгөөний тухай бясалгалд иймэрхүү асуудал дэвшүүлсэн болов уу гэж үзэж болмоор байна:

1. "Хөдөлгөөн" хэрхэн эхлэх сэн билээ? Тэр чинь ерөөсөө байхгүй юм шүү дээ. Тэр чинь бас байгаа юм. Явж явж энэ "байхан", "байхгүй" хоёрын дунд юу оршдог юм бэ? Ер нь "хөдөлгөөн" хаанаас эх авдаг хэрэг вэ? Огт байхгүй юм бий болдог уу? Хэрэв энэ маань нөгөө л "эд, зүйл" маань мөн юм бол, түүнийг бий болгож байна гэх үндэс байна уу? Түүнд ер нь бий болох шаардлага байсан юм уу?

2. "Хөдөлгөөн" зогсоход, тэр "хөдөлгөөн" хаашаа алга болдог хэрэг вэ? Хэрэв хүн явъя гэж бодоход, нөгөө "хөдөлгөөн" хаана байх вэ? Түүний дотор уу, гадна уу, эсвэл өөр хэн нэгэнд үү, эсвэл ямар нэгэн далдын хүчнээс үүдэх үү? Хаана байх вэ? "Хөдөлгөөн бий болдог юм уу, эсвэл "сэрдэг" юм уу?

3. "Өөрөө өөрийнхөөрөө оршдог" хөдөлгөөн гэж бий юу?

4. "Хөдөлгөөн", хүний хөдлөхүй хоёрт ялгаа бий юу? Хүний үйл нөлөөгөөр гарч буй эд юмсын, жишээ нь, сумны нисэлтийн хөдөлгөөн, "Хөдөлгөөн" хоёрт ямар нэг ялгаа байх уу?

Энэ бүх асуултын хариу бараг тодорхой байна. Бүх зүйлийн уг үндэс хоосон, тиймээс аль ч талаас нь хараад зөвөөр таньж тодорхойлох аргагүй хэмээн хэлж болох нь ээ...

Залхуурлаас залхсан элийрэл...

http://ken.blog.gogo.mn — Wed, 3 Mar 2010 23:24:33 ULAT

Залхууралт, залхалт гэсэн хоёр үг... заагт нь харин би оршино. Замагаар дүүрсэн тархи тархи минь, зайлшгүй амралтыг шаардах юм.....

Хичээл амарчихсан, хийх юм байхгүй...намар хүртэл ажилгүй, наана нь ганцхан шалгалттай....

Залхуурал уу? Залхалт уу? ойлгохгүй юм... Амралтаас залхсан нь үнэн боловч ахиж өөр зүйл хийхгүй байгаа нь залхууралт болж хувиргаад байх шиг. Залхуурахыг хүсэхгүй зайгаа баривч залхалт заавал ийм үр дүнг авчирах...

Би эрч хүчтэй, тэмүүлэлтэй, зорилготой амьдрамаар байна...гэтэл...залхуурал, залхалт хэмээх засрашгүй хоёр этгээд замыг минь бөглөчихөөд зовоох юм.... Үхсэн, иймхэн юмыг давж чадахгүй өчүүхэн амьтан юм да би.

Ганцаардал гээд гачигдаад байсан нөхөр өнөөдөр залхуурал гээд замбараагүйтээд л явж байна. Эсвэл утга учиргүй энэ их цаг заваасаа залхаж гүйцэж. Дэмий л кейбоордоо нүдсээр...

Надад шинэ уур амьсгал хэрэгтэй, шинэ зүйл, шинэ бүхэн хэрэгтэй байна. Ялзарч гүйцсэн энэ хуучин бүхнээс яг одоо салмаар байна. Тархийг минь дүүргэсэн энэ их далайн усаа юүлээд тачирхан бөндгөрөө булгийн цэнгэг усаар сэлбэмээр байна. Харин яаж? Яавал би энэ эмх замбараагүй байдлыг залруулж, яавал би энэ эгдүүцсэн сэтгэлээ засруулах вэ?

Өөрөөсөө асуугаад нэмэр алга, өрөөлөөс гуйранчлах хүсэл алга. Өчигдөр үзсэн, өнөөдөр оролдлоо, маргааш бас л болохгүй биз...магад та намайг хясах биз...

...

Дэлхийн алдарт философичид. /Нагаржунай/

http://ken.blog.gogo.mn — Sat, 27 Feb 2010 16:17:49 ULAT

Будда Шагжмууныг залгамжлагчдын 14 дэх үеийн их багш нь Нагаржунай юм. Хоёр дахь нь Маха Кашьяана, гурав дахь нь Ананд гэхчлэн тоолдог бөгөөд сонирхуулахад "Бурхан багшийн намтар"-ыг анх гоц гойд уран зохиолын түвшинд бичсэн Ашвагхоша буюу Ловон Даян 12 дахь, йогочараг үндэслэгч Васабанду 21 дэх, зэн буддизмыг үндэслэгч Бодидарма 28 дахь Их гэгээн байлаа.

Монголчууд Нагаржунай, Наганзана багш хэмээн дууддаг, эртний Энэтхэгийн их философич тэрээр тус орны төв мужид мэндэлжээ. Эцэг нь хуврага, эх нь сурвалжит язгууртан айлын охин байжээ. Ихэнх сурвалж бичигт Нагаржунайг 113 оны үед төрсөн, 100 орчим насласан гэж бичсэн буй. Гэхдээ түүнийг мөнхийн ус гаргаж авсан, тиймдээ ч 500 гаруй насласан гэдэгт итгэлтэй явдаг лам хуврага бишгүй олон. Нагаржунайн зарим намтарт бүр 571 насласан тухай ч тэмдэглэсэн байдаг.

Есөн наснаас эхлэн хийдэд шавилан сууж, сахил санаваар хүртсэн энэ хуврагын нэрийг хожим нь нэлээд олон хүн зүүх болсон тохиолдол ч цөөнгүй. Буддын гүн ухааны логик, хувилахуйн ухаан, анагаахуй, хэл найруулгын томоохон онолчид Нагаржунай нэрээр зохиол бүтээлээ туурвисан байдаг.

Энд бидний өгүүлэн буй Нагаржунай бол буддын гүн ухаанд "мадхъямака" хэмээх урсгалыг үндэслэсэн юм. Европчууд "нигилистүүд" буюу үгүйсгэх үзэлтнүүд хэмээн нэрийдсэн буддын философийн энэ урсгалын нэрийг монгол хэлнээ "дундад үзэл", "төв үзэл" гэж хоёр янзаар орчуулж иржээ. Дундад үзлийн зарчим нь аливааг тодорхойлохдоо нэг талруу хэлбийхээс зайлсхийдэгт оршино. Доктор Г.Лувсанцэрэн "...мадхьямака үзлийн эх сурвалж нь билиг барамидын номлол, түүний доторхи хоосон чанарын үзэл мөн гэж үзэх бүрэн үндэстэй. Билиг барамидын...онолын үндэслэлд нэлээд нарийн боловсруулсан диалектик санаа буй" хэмээн бичсэн байдаг.

Энэхүү билиг барамид гэгч нь Пражня-Парамит буюу мэргэн ухааныг төгөлдөржүүлэх хэмээсэн утгатай үг бөгөөд мадхъямака нь анхандаа оюун ухааныг хэрхэн төгөлдөржүүлэх тухай номлолуудыг тайлбарлахад л чиглэсэн сургууль байжээ. Нагаржунайн хөгжүүлсэн мадхъямакаг онолын хувьд хоосон чанарын сургаал ч гэж бас нэрлэдэг. Энд зориуд сонирхуулахад, түүний "Мадхъямака карика" буюу "Дундад үндсэн билгийг шүлэглэсэн нь" зохиол:

-Хэн бээр шүтэн барилдаж болсон, түрдэх үгүй төрөх үгүй, тасархай үгүй мөнх үгүй, ирэхүй үгүй одохуй үгүй, ангит утгат бус нэгэн утгат бус, туурвил чухал амирласан нирвааныг үзүүлсэн өгүүлэгчдийн манлай туулсан Бурхан түүнээ мөргөмүү... гэсэн оршил үгээр эхэлдэг. Нагаржунайн найман хаалт гэгддэг мөнхүү шинж чанарууд нь чухамдаа хоосон чанарыг илэрхийлсэн диалектик санаа бөгөөд академич Ш.Лувсанвандан үүнийг "...аливаа бүхний оршин эвдрэхүйн хураангуй тойм" гэж дүгнэсэн байна. Буддагийн сургаал доторхи шүтэн барилдахуй гээч нь чухам бүхнийг өөрөөсөө үүтгэгч, бүхнийг эргүүлэн шингээгч хоосон чанар юм.

Нагаржунай алив бүхэн үнэхээр бүтсэн, бодтой оршин буйд ноттой итгэх үзлийг өрөөсгөл гээд, мөн бүхнийг үгүйсгэх үзлийг ч ташаарал хэмээжээ. Энэ тухайдаа: "Буй хэмээх нь мөнх үзэл. Үгүй хэмээх нь тасархай үзэл. Мэргэн хүн буй хийгээд үгүйн алинд ч үл автьюу" гэсэн бий. Аливааг бий ч гэх аргагүй, байхгүй ч гэх аргагүй, хорвоо бол энэ бүх үй түмэн эсрэг тэсрэг чанаруудын харьцаанд шүтэн барилдсан л зүйл юм гэсэн үг.

Танин мэдэхгүй, гэгээрэхүй, сурч боловсрохуйн талаархи түүний үзэл бодлын гол нь мэдлэг бол хүнд тээр дарамт учруулахаас цаашгүй тул танин мэдэхүйн эрс ондоон зам хайх хэрэгтэй гэдэгт зангигдаж байв. Энэ нь Их Хөлгөний хожуу үеийн өвөрмөц урсгал зэн-буддизмыг санагдуулна.

Нагаржунай байсхийгээд л даяанчилдаг, олон ч удаа хэрэн бадарчилсан хүн аж. Энэ зуур хүний амьдралын элдэв явдалд бишгүйдээ л орооцолдсон гэдэг. Зарим эх сурвалжаас үзвэл, тэр эр эмийн ёсны арга ухаан, бие махбодын чалхаа сулруулахгүй тухай ч номлол бичсэн бололтой. Өөр бусад эх сурвалжид түүнийг ид шид, дом чатга, алхимид гаргуун мэргэшсэн лам байсан хэмээн тэмдэглэсэн нь ч бий.

Мадхъямакаг үндэслэгчийнхээ хувьд тэрээр бурханы сургаалын хоёр дахь хүрдийг эргүүлсэн, "Дэд Бурхан будда" хэмээн хүндлэгддэг байлаа. Буддагийн сургаал номлолууд дотор "Намайг жинхэнэ утгаар нирваанд очсоны дараа 400 жил өнгөрмөгц миний сургаалыг Нага нэрт хуврага түгээн дэлгэрүүлж Буддагийн суудалд заларна" гэж лүндэгнэсэн тухай домог ихэд түгжээ. Сүмбэ хамба Ишбалжир түүнийг Манзушир бурханы газарт буусан дүр, бодьсадва хэмээн үзсэн байдаг. Бодьсадва бол Будда Шагжмуун, ирээдүйн будда Майдар хоёрын дундахь гол бурхан шүтээн бөлгөө.

Монголчууд Нагаржунайн "Ардыг тэжээхүй Рашааны дусал нэрт шаштир", түүний тайлбар болох "Чандманийн чимэг" судруудыг XVIII зууны үеэс орчуулан түгээжээ. Мөн энэ их сэтгэгчийн үзэл бодлын хамгийн чухаг тусгал болсон бүтээлүүд монгол хэлээр уламжлагдсан бөгөөд Монгол Данжуурын 17 боть төв үзэлд зориулагдсан юм.

Тухайн үеийн Энэтхэгийн хаан хатныхаа хамт Нагаржунайд шавь орж, бүхий л зам мөрөө даатган, аливаа үйл хэргээ асуун зөвлөгөө авдаг байжээ. Үнэхээр ч гүн ухааны сургаал, номлолын 200 гаруй хөлгөн судар зохиосон буюу эмхэлж цэгцэлсэн түүнтэй эгнэх ухаантан ховор байсан нь гарцаагүй.

Нагаржунайн сургаал үгсээс

Энэ орчлонд өнөө цагийн үр шим, айсуй сайн цагийг хүсэн хүлээх тэмүүлэл хоёр мөнхөд зөрчилддөг.

Ачтай тустай зүйлийн тухай мэдэж авуутаа л, хичнээн тааламжгүй бэрх зам туулах байлаа ч, мөнөөх зүйлийг өөрийн болгохоор чармай. Ухаантай хүн яг л ийм маягаар өвчнөө илааршуулах гэж гашуун эмийг уудаг билээ.

Үхэл зайлшгүй. Үхэж буй хүний зовлон шаналал бол түүний үйлдсэн нүглийн хэмжээ юм. Үүнийг мэдээд, газар дээрх зугаа цэнгэлийн төлөө муу үйл хийх ёсгүйг ухаарч ав.

Үхлийн өмнө хүн эгээ л салхин дор тавьсан дэнлүү мэт.

Зугаа цэнгэлд эд мөнгөө зарцуулсанаар чи эндхийн л амар жаргаланг олно. Буян өргөлд зориулбаас, үхлийн дараахь хойд төрлийн амаржлыг олно. Зовлон гэдэг бол эсвэл цэнгэж зугаацах бололцоогүйгээс, эсвэл үрж зарцуулах эдгүйгээс үүдэгч болой. Харин амар амгалан гэж юу сан билээ?

Цагаа ололгүй, буруу хооллосон хүн өвчин тусч, зөв хооллосныхоо хүчинд хүн урт нас, эрүүл мэнд, хүч чадал, баяр хөөрийг олж авдагчлан, -аливааг мэдэхгүй хүн мөхлөө зүглэж, үнэхээрийн бат мэдлэгтэй хүн дээдийн гэгээрэл, амирлангуйг олно.

Өгөөмөр сэтгэл хийгээд ёс журам сахисны ашиг тус бусдад болой. Үнэн тэвчээртэй, нэгэн үзүүрт сэтгэлийн ашиг өөрт болой.

Үнэнийг эсэргүүцэлгүй хүлээн зөвшөөрөгдөх зүйл ч гэх юм уу, оюун ухааны бүтээгдэхүүнтэй адилтгах нь буруу. Үнэн гэдэг бол өрөөл бусдад л зориулагдан бүтээгдсэн сайн сайхан бөгөөд шударга бусаар явагч хэн бүхний хувьд тэвчишгүй худал зүйл бөлгөө.

Сүүлчийн цас ба дурсамж...

http://ken.blog.gogo.mn — Sun, 21 Feb 2010 00:41:37 ULAT

-Хүүе ээ [кен] ээ нааш ирээ. Энд гишгээд үздээ. Наадхаас чинь гүнзгий байна.

-Хөөх нээрээ тийм байна гээч. Бас гоё дугарч байна...

-Энэ яг сүүлийн цас мөн болов уу?

-Мөн байгаасай л гэж найдаж байна. Сүүлчийн цастай зэрэгцэн хайр ирдэг гэсэн, өнөөдөр би чамтай ахин уулзлаа шүү дэ...

-...юу гэнээ...

-Өө...шаал өөр юм бодож байгаад...

-Өнөөдөр ч сүүлийн цас ороод дээрээс нь сайхан дулаахан байна шүү.

-Хүүе тэр чулуунуудыг хардаа.

-Хөөх зүрхэн хэлбэртэй болгоод өрчихөж. Яасан хөөрхөн юм бэ? Хэн нь ингэж хийдэг байна аа.

-Зайсан дөхөж явсан хоёр хос л ингээ биз. Сайхан харагдаж байна шүү.

-Хоёуулаа тийшээ очъё оо. Ойрхоноос харъя.

-Яахын бэ, жаахан хүүхдүүд шиг. Хүмүүс хараад юу гэж бодох юм...

-За сүртэйшдээ. Очоод л харъя гэж байхад.

-Заза.

-Үгүй ээ болилоо. Буцъя.

-Хурдлаа би түрүүлээд очлоо шүү. Хурдлахгүй бол эд нарыг нураагаад хаячихна шүү.

-Хөөе ээ. Чи эвдлэлээ шдээ.

-Хахаха......

-Чамайг даа. Цас шиднэ гэнэ ээ...

-За уучлаарай....., хүүе ээ унагаалаашдээ...ааа...

-Хэхэ. Хоёуулаа тэр зүрхэн дээр очиж зургаа авхуулах уу?

-Хосууд бишдээ...яах юм. Аягүй бол ээж аппаратны зураг үзчээд олон юм яриад унана.

-Хммм. Уг нь танай ээж чинь надад сайн л байдаг биздээ. Сүртэйшдээ.

-За тэгвэл чи өөрийнхөө утсаар аваарай. Би түрүүлж очоод паузаа аваатий...хаха.

-За гурав тоолоод дарлаа шүү...нээг...хоооёр...гуурав.....................................

...........................................................................................

Яг жилийн өмнөхөн. Сүүлчийн цас ороход...
Өнөөдрийн цас ч мөн сүүлийн цас болов уу??????? Хэрэв тийм бол тэр минь ахиад над дээр ирэх болов уу?

.........................

Цас яг эд орж байх үеээр зайсангийн гүүрний доохон ахин очиж дурсамжаа сэргээлээ. Өнөөх зүрх бахь байдгаараа.... Бидний гэгээхэн хайр ч мөн энэхэн зүрхэнд минь яг л хэвээрээ... Чи минь одоо хаана байгаа бол? Намайг санадаг болов уу? Хэдий нүднээс нулимас үл урсах ч зүрхнээс минь харин гансралын бороо ширүүн бууж байсан юм шүү...

Чамайг санаж байна...

Оюун цэнгээх бодлогууд. /9/

http://ken.blog.gogo.mn — Sat, 20 Feb 2010 14:20:07 ULAT

1. 12 см ирмэгтэй цэнхэр будагтай шоог 1 см ирмэгтэй шоонууд болгон хөрөөджээ. Тэдгээрийн дотор: 1 тал нь будагтай, 2 тал нь будагтай, 3 тал нь будагтай, 4 тал нь будагтай, 5 тал нь будагтай, 6 тал нь будагтай, ганц ч будаггүй шоо тус тус хэд байх вэ?

2. Нэг хоногт цагийн зүү, минутын зүү хоёр нэг шулуун дээр хэдэн удаа орших вэ?

3. Гого блогчдын дунд зохиогдсон бичлэгийн уралдаанд Аанхаа, Гантулга, Ягтийм, Заяц нар эхний дөрвөн байрыг эзэлжээ. Аанхаа, Гантулга, Заяц нарын эзэлсэн байруудын нийлбэр нь 6. Гантулга, Ягтиймийн эзэлсэн байруудын нийлбэр мөн 6 байв. Хэрэв Гантулга Аанхаагаас дээгүүр байр эзэлсэн бол хэн хэн хэддүгээр байр эзэлсэн бэ?

4. Буудлагын тэмцээнд 30 хүн оролцжээ. Тэргүүн байранд 80 оноогоор, хоёрдугаар байранд 60 оноогоор, гуравдугаар байр эзэлсэн тамирчин нэг ба хоёрдугаар байр эзэлсэн тамирчдын онооны арифметик дундаж оноо авсан. Дөрөвдүгээр байр эзэлсэн тамирчин нэг ба гуравдугаарын арифметик дунаж оноо гэх мэт. Хамгийн сүүлчийн байранд орсон тамирчин хэдэн оноо авсан бэ?

5. Хоёр дээрэмчин хамтдаа дээрэмдэж авсан олзоо тэнцүү хувааж авахаар шийджээ. Ингэхдээ тэдэнд ямар нэгэн жинлүүр ч юм уу, хэмжих ямар ч зүйл байсангүй бөгөөд зөвхөн нүдэн баримжаагаар л хуваан авах болов. Эхлээд нэг нь хуваачихаад өөрийнхөө хувийг автал нөгөө нь уурлан, бараг зодоон гарах шахжээ. Хамгийн зөв хуваалтыг та бүхэн санал болгоно уу.

Афоризмууд /6/

http://ken.blog.gogo.mn — Fri, 19 Feb 2010 20:33:50 ULAT

Урьд нь афоризмууд оруулахдаа олон мэргэдийн үгсээс түүвэрлэж оруулдаг байсан бол одооноос эхлэн тухайн бичлэг бүрт зөвхөн ганцхан хүний мэргэн үгсээс хүргэж байх болно...

Энэ удаад та бүхэнд америкчуудын бахархал болсон гүн ухаантан, эрдэмтэн, улс төрч, дипломатчийн дээр агуу зохион бүтээгч байсан Бенжамин Франклины үгсээс хүргэхээр шийдлээ.

Нэг пийшинг түлээгээр дүүргэхээс, хоёр пийшин барих нь амархан.

Дараагийн бүх хүслээ биелүүлэхээс анхны хүслээ өөрийн дотор даран унтраах нь хялбар билээ.

Бээлий өмссөн муур хулгана барьж чаддаггүй.

Бүх хүнтэй эелдэг бай, олон хүнтэй эвсэг бай. Харин цөөн заримтай нь л илэн далангүй бай.

Байнга хэрэглэдэг түлхүүр ямагт гялалзаж байдаг.

Залхуу зан, зэв хоёр адилхан, төмөр эдлэл эвдрэхээсээ илүү зэвэнд идэгдэн хэрэгцээгүй болдог.

Аливааг олж үзэх амархан, урьдчилж харах л хэцүү.

Бурууг зөвтгөж чаддаг хүн өөр ямар нэгэн юм чаддаг байх нь ховор.

Эзэн хүний нүд хоёр гараас ч ихийг хийж чадна.

Бүх гүн ухаантан сургаал хэлэхдээ мэргэн боловч зан араншин нь харин мунхаг байдаг.

Үгээ хурцалж, улайран маргалдсанаар та зарим үед ялан гарч ч болно. Гэвч ингэлээ гээд та ярилцагчийнхаа сайхан сэтгэлийг хэзээ ч олж авахгүй тул, энэ нь ямар ч ашиггүй ялалт юм.

Love poem...

http://ken.blog.gogo.mn — Sat, 13 Feb 2010 14:51:24 ULAT

When I'm with you,
eternity is a step away,
my love continues to grow,
with each passing day.

This treasure of love,
I cherish within my soul,
how much I love you...
you'll never really know.

You bring a joy to my heart,
I've never felt before,
with each touch of your hand,
I love you more and more.

Whenever we say goodbye,
whenever we part,
know I hold you dearly,
deep inside my heart.

So these seven words,
I pray you hold true,
"Forever And Always,

I Will Love You."

Дэлхийн алдарт философичид. /Сенека/

http://ken.blog.gogo.mn — Mon, 11 Jan 2010 19:53:28 ULAT

Түүхэнд түүнийг бага Сенека хэмээн тэмдэглэдэг. Учир нь түүний эцгийг ч мөн Луций Анней Сенека гэдэг байж. Эцгийнхээ амьдай хүүг бага залуу хэмээн ялгахаас өөр яах билээ дээ. Гэхдээ хүү нь илүү алдартан тул түүнийг хойшид зүгээр л Сенека хэмээн дурдъя.

Сенека нийтийн тоолол эхлэхээс дөрөвхөн жилийн өмнө Испанийн Кордовт төрсөн ч, ихэнх амьдрал нь энэ тооллоор хэмжигдсэн тул I зууны, хүүхэд ахуйдаа Ромд ирсэн тул Ромын гүн ухаантан, яруу найрагч гэгддэг. Ромын хамгийн дээд зэргийн боловсролыг эзэмшсэн, эзэн хаан Нероныг 11 наснаас нь гардан хүмүүжүүлсэн хүн.

Энд цухас дурдахад, Нероны эх Агриппина түүхэнд хамгийн харгис эмэгтэйчүүдийн нэгэн хэмээн тэмдэглэгдсэн бөгөөд хожим хүүгийнхээ зарц нарын гарт алагдсан түүхтэй.

Сенекагийн алдар хүндийн оргилд гарсан үе нь нийтийн тооллын эхэн буюу Калигулагийн хаанчилж байсан цаг болно. Калигула Сенекад төрийн сенатчийн хэргэм олгожээ. Гэвч галзуу Калигула ер бусын авьяас билигт нь атаархсандаа гүн ухаантанд алах ял оноосон гэдэг. Харин хааны нэгэн татвар эм: -Энэ муу дорой амьтан мөд үхэх тул заавал цаазлах хэрэг юун? хэмээн ятган өгүүлснээр Сенека амь хэлтэрчээ. Амь хэлтрээд зогсохгүй Калигулагийн алагдахыг ч хасран гэдэг билээ.

Түүний тухай инээдтэй түүх, хууч яриа олон байдаг. Нэгэн удаа далайд явж байхад нь шооч усан цэрэг:

-Эрхэм Сенека, та бол хуурай газар л ухаантай шүү. Далай дээр таны толгой ажиллахгүй гэхэд, мэргэн маань үнэмшин учиргүй айсан гэдэг.

I зууны дундуур Сенека Ромын эзэнт гүрний хамгийн том эрх тушаалд заларсан, улсынхаа хамгийн баян иргэн байсан гэдэг. Гэвч дайснууд болоод атаархагчид нь Нероны тэнэгийг ашиглан, Сенекаг эзэн хааны эсрэг хуйвалдаан үүсгэсэн мэтээр гүтгэн, буруутгаж дөнгөжээ. Нерон багшдаа өөрийгөө егүүтгэх эрхтэйгээр төрийн дээд ял оноосноор Сенека судсаа хэрчиж нас басрсан юм. Насан өндөр болсон багшаасаа гурван жилийн хойно эзэн хаан Нерон мөн амиа хорлон нас баржээ.

Сенекагийн үзлээс тоймлохуй

Бид хэрхэн амьдрах ёстойг бус, яаж маргалдахыг сургаад байгаа тул, урьд нь бидний хувьд философи байсан тэр зүйл өнөөдөр филологи (хэл зүй) болчихоод байна.

Туйлын эрх чөлөө амтагддаг ганцхан ажил бий. Тэр бол дээдийн дээд, цэвэр үнэн философи билээ.

Ядуу байхыг үл ойшоогтун. Амьдралдаа хүн хэзээ ч төрж байх үеэсээ ядуу байдаггүй.

Байгаль биднийг орох гарахад дэндүү сайн нэгждэг. Нүцгэн ирсэн бид нүцгэнээрээ л буцна. Авч ирсэнээсээ илүүг эндээс авч явах аргагүй.

Өөрийгөө өөдгүй, хахир гэж боддог хүн нэг ч байдаггүй.

Ямар ч гай зовлон бидэнд гаднаас нүүрлэдэггүй, гай зовлон гэгч өөрсдийн маань дотор л оршдог.

Ажилтай хүнд сахилгагүйтэх зав гардаггүй. Ихэнх муу үйл нь хийх юмаа олж ядсаны үр дүн юм.

Бусдад тус хүргэж чаддаг, өөртөө ашигтай амьдарч чаддаг хүн л амьд. Харин хөдөлгөөнгүй, нуугдмал хүний бүгэн суугаа гэр авс л гэсэн үг. Тийм хүмүүс цагаасаа өмнө үхчихсэн байдаг тул, босгон дээрээ нэрээ сийлсэн гантиг тавьчихад ч буруудахгүй.

Өчүүхэн гуниг үглээ, их шаналан нам гүм байдаг.

Өөртөө үнэн ч хүн л бусдад хань болж чаддаг.

Юмаа гээхээс айна гэдэг гээчихээд араас нь гаслах шиг мунхаг явдал.

Бусдыг сургахдаа би шинээр сурч авдаг.

Бусдад хэлэхийн өмнө тэр үгээ өөртөө нэг хэлээд үз.

Хүмүүс хэрхэн зөв амьдрахаа бус, яаж урт наслахаа боддог. Харин зөв амьдрах нь тун ч боломжтой, удаан амьд явах нь огт боломжгүй зүйл байдгийг ойлгодоггүй.

Олон номтой байна гэдэг чухал зүйл биш, гол нь сайн номууд байх хэрэгтэй.

Зарим үйлсийн аугаа их нь хэмжээндээ биш, цагаа олсондоо байдаг.

Биднийг иймхэн юм мэддэггүй байж дээ хэмээн хойч үе маань гайхан халаглах цаг ирнэ.

Афоризмууд /5/

http://ken.blog.gogo.mn — Wed, 30 Dec 2009 11:04:27 ULAT

Хүн хэзээ ч өөрт санагдаж байгаа шиг тийм их аз жаргалтай юм уу, тийм их золгүй байдаггүй. /Ларошфуко/

Золгүй явдал тохиолдоход хүмүүс хувь заяаг, бурхныг, ер буруутгаж болох юм бүхнийг л буруутгадаг ч өөрийгөө бол хэзээ ч үгүй шүү. /Платон/

Шударга хүнийг хамгийн их эмзэглүүлдэг зүйл бол түүнийг шударга бус явдалд хардах. /Шекспир/

Зарим хүмүүс ердөө ой муутай болохоороо л, бусдад нэг ч удаа муу юм хийгээгүй хэмээн гайхуулдаг. /Лев Толстой/

Нэр төр бол гадаад хүн чанар, хүн чанар бол дотоод нэр төр. /Шопенхауэр/

Сайн хүн байх амархан, шударга байх л хэцүү. /Виктор Хюго/

Магтаалд хайнга нь биш, зэмлэлд анхаарамжтай нь л ёстой даруу хүн буюу. /Жан Поль/

Хэтэрхий энгийн амьдарлаа гэж хэн ч хэзээ ч гэмшиж байгаагүй. Тэгээд ч хүчирхэг хүмүүс ямагт энгийн байдаг. /Лев Толстой/

Бүх зүйлд хэмжээг барих хэрэгтэй, даруу байхад ч мөн адил. /Анатоль Франс/

Өөрийгөө хүндлэхгүй байгаа хүн золгүй амьтан. Өөртөө дэндүү сэтгэл хангалуун бол, тэр мунхаг. /Ги дө Мопассан/

Өгүүллэг. /1/

http://ken.blog.gogo.mn — Tue, 29 Dec 2009 11:04:04 ULAT

Өнөөдрөөс эхлэн өгүүллэг оруулахдаа орчуулж тавьж байхаар шийдлээ. Хэл сурахад том түлхэц өгдөг зүйл бол орчуулга шүү дэ. Эхэндээ алдаа мадаг их л гарах байх, та бүхэн засч залруулж надад туслана биз дэ.

Зарим үед чиний хамгийн том дутагдал хамгийн том давуу тал чинь болох үе бий. Томоохон авто машины ослоор зүүн гараа алдсан хэрнээ жудо сурахаар эрс шийдсэн аравхан настай хүүгийн түүхийг жишээ болгон сонирхуулья л даа.

Тэр хүү нэгэн настайвтар япон багшид шавь оржээ. Хүү өөрөө ч төсөөлж байгаагүйгээр амжилттай суралцаж эхлэв. Гурван сарын турш заахдаа багш нь түүнд зөвхөн нэг л хөдөлгөөн заадаг байв.

"Багшаа," хэмээн хүү гайхсан байдалтайгаар асуун, "та надад өөр хөдөлгөөн заахгүй юм уу?".

"Чиний мэдэхээр энэ бол зөвхөн нэг л хөдөлгөөн, гэхдээ энэ хөдөлгөөн л зөвхөн чамд хэрэгтэй ганц хөдөлгөөн байх болно." хэмээн багш нь хариулав.

Хэдий багшийнхаа хэлснийг сайн ойлгоогүй ч гэсэн тэр хүү багшдаа итгэсээр цааш үргэлжлүүлэн суралцав.

Хэдэн сарын дараар, багш нь түүнийг анхных нь тэмцээнд оролцуулав.

Харин түүнийг гайхшируулсан зүйл нь тэрээр эхний хоёр барилдаандаа төвөггүйхэн ялав. Гурав дахь барилдаан жаахан удааширч эхэлсэн авч хэсэг хугацаа өнгөрөхөд өрсөлдөгч нь тэвчээр алдан хайнга хөдөлснөөр хүү ялалтыг авчээ. Хүрсэн амжилтандаа итгэж ядан байсан тэрээр нэг л мэдэхэд аваргын төлөө барилдах болчихсон байв.

Харин энэ удаад түүний өрсөлдөгч түүнээс том, хүчтэй бөгөөд туршлагатай нэгэн байв. Ихэд удалгүй хүүг өрсөлдөгч нь илт давамгай ялж эхлэв.

Түүнийг бэртчих вий гэсэндээ шүүгч тоглолтыг түр завсарлав. Тэрээр тоглолтыг зогсоох гэж байсан хэдий ч хүүгийн дасгалжуулагч эсэргүүцэн:

"Хэрэггүй, түүнийг үргэлжлүүлэн барилдуул" хэмээв.

Барилдаан үргэлжлээд удаагүй байхад, түүний өрсөлдөгч ноцтой алдаа гарган хамгаалалтаа сулруулжээ. Тэрхэн зуур хүү өөрийн ганц чаддаг хөдөлгөөнөө хийн түүнийг шидэв. Ингээд хүү энэ тэмцээнд ялсан бөгөөд аваргын цомыг хүртсэн билээ.

Гэрлүүгээ буцах замдаа хүү багштайгаа барилдсан барилдаан болгон, хийсэн хөдөлгөөн бүрийнхээ талаар ярилцан явав. Гэнэт хүү байж ядаж байсан сэтгэлийн хөдөлгөөнөө ил гарган багшаасаа асуув:

"Багшаа, би яаж ганцхан хөдөлгөөн мэддэг байж энэ тэмцээнд түрүүлчихэв ээ?"

"Чамайг энэ тэмцээн түрүүлэхэд нөлөөлсөн хоёр том хүчин зүйл бий," хэмээн багш нь хэлээд. "Эхнийх нь гэвэл чи жудогийн хамгийн хэцүү шидэх элементүүдийн нэгт бараг л гаршсан, хоёрт гэвэл чиний сурсан шидэх хөдөлгөөнийг хамгаалах ганцхан боломж нь чиний зүүн гарнаас зуурах юм." гэжээ.

Ингээд хүүгийн хамгийн том дутагдал нь түүний хамгийн том давуу тал болон хувирчээ.

Sometimes your biggest weakness can become your biggest strength. Take, for example, the story of one 10-year-old boy who decided to study judo despite the fact that he has lost his left arm in a devastating car accident.

The boy began his lesson with an old Japanese judo master. The boy was doing well, so he couldn't understand why, after three months of training, the master had taught him only one move.

"Master," the boy finally asked, "shouldn't I be learning more moves?"

"This is the only move you know, but this is the only move you'll ever need to know," the master replied.

Not quite understanding, but believing in his teacher, the boy kept training.

Several months later, the master took the boy to the first tournament.

To his surprise, the boy easily won his first two matches. The third match proved to be more difficult, but after some time, his opponent became impatient and charged; the boy deftly used his one move to win the match. Still amazed by his success, the boy was now in the finals.

This time, his opponent was bigger, stronger, and more experienced. For a while, the boy appeared to be overmatched.

Concerned that the boy might get hurt, the referee called a time-out. He was about to stop the match when the master intervened.

"No," his master insisted, "let him continue."

Soon after the match resumed, his opponent made a critical mistake; he dropped the guard. Instantly, the boy used his move to pin him. The boy had won the match and the tournament. He was the champion.

On the way home, the boy and his master reviewed every move in each and every match. Then the boy summoned the courage to ask what was really in his mind.

"Master, how did I win the tournament with only one move?"

"You won for two reasons," the master answered. "First, you've almost mastered one of the most difficult throws in all judo. Second, the only known defense for that move is for your opponent to grab your left arm."

The boy's biggest weakness had become his biggest strength.

有的时候，你最大的弱势可以变成你最强的优势。以一个10岁男孩的做事为例。这个男孩再一次严重的车祸中失去了左臂，但他仍然决定学习柔道。

男孩从师于一位年长的日本柔道大师。孩子练得很好，但他不明白，为什么在三个月的训练中，师傅始终只教了他一个动作。

“师傅， ” 男孩终于忍不住问道，“我是不是可以多学几个动作了？”

师傅回答说： “这是你唯一学会的动作，也是你唯一需要学习的动作。”

男孩虽然不理解，但他非常信任师傅，于是继续训练。

几个月后，师傅带几个男孩去参加首次锦标赛。

令男孩感到意外的是，他轻松赢了头两场比赛。第三场比赛确实要困难许多，但是比赛僵特一段时间后，他的对手没有了耐心，问他冲过来。这个孩子机敏地便用他学过的唯一的一抬赢得了比赛。尽管对自己的成功困感不解，他还是进人了决赛。

这一次，对手更高大，更强壮，也更有经验。有那么一阵，男孩似乎被压倒了。

考虑到男孩可能会爱伤，裁判叫了暂停。他正准备中止比赛，却被男孩的师傅阻止了。

“不要停，”师傅说，“让他继续比。”

比赛重新开始后天久，男孩的对手就犯了一个致命的错误：丧失了警惕。男孩立即用自己的那一招把对手摔倒在地并便其后背着地。男孩赢了这场比赛，并夺得了冠军。

回家的路上，男孩和师傅重温了每一场比赛里的每一个动作，然后他鼓起勇气道出了心中的困感。

“师傅，我怎么会用一个动作就赢得了锦标赛呢？”

“你获胜有两个原困，”师傅回答道，“第一，你已经基本掌握了柔道当中最难学的一种摔法。第二，要破解你的这一招，已知的唯一办法是你的对手抓住你的左臂。”

就这样，男孩最大的弱势变成了他最大的优势。

Оюун цэнгээх бодлогууд. /8/

http://ken.blog.gogo.mn — Wed, 25 Nov 2009 13:05:04 ULAT

1. Эрт урьд цагт Аниме, Анчин гэдэг ах дүү хоёр байжээ. Аниме даваа, мягмар, лхагва гарагт үргэлж худлаа ярьдаг. Харин үлдсэн гаригт нь үргэлж үнэн ярьдаг. Анчин мягмар, пүрэв, бямбад худлаа ярьдаг боловч бусад өдрүүдэд үнэн хэлдэг ажээ. Нэгэн удаа би тэр хоёртой тааралдаад хооронд нь ялгаж чаддаггүй. Ингээд би нэгнээс нь:

-Чиний нэр хэн бэ? гэхэд

-Аниме гэж намуухан хэлэв.

-Өнөөдөр ямар гараг вэ? гэж үргэлжлүүлэн асуувал

-Өчигдөр ням гараг байсан гэж хэллээ.

-Маргааш баасан гараг гэж нөгөө нь хошуу нэмлээ.

-Хүлээгээрэй... би гайхаж сая хариулснаас нь

-Чи үнэн хэлж байна уу? гэхэд

-Би лхагва гарагт үргэлж үнэн ярьдаг гэв.

Ингээд тэр хоёр цааш явлаа. Энэ хариултуудаас би эргэлзэлгүй шууд тэдний нэрсийг нь олж мэдэв. Аль нь Аниме, аль нь Анчин бэ? Энэ өдөр ямар гараг байсан бэ?

Эхлээд хариулсан хүнийг Аниме гэе. Тэгвэл энэ өдөр тэр үнэн ярина. Түүний удаах хариулт нь бас үнэн тул яриа Даваа гарагт болжээ. Бодлогын нөхцөлд Аниме Даваа гарагт худал ярьдаг тул зөрчил үүсч байна. Эндээс эхний хариулагч нь Анчин байна. Анчин "Миний нэр Аниме" гэж худал хэлсэн учраас энэ яриа Мягмар, Пүрэв, Бямба гарагийн аль нэгэнд нь болжээ. Одоо Аниме-ийн хэлсэн үгийг авч үзье. Аниме маргааш Баасан гараг гэж хэлсэнд итгэж болох уу? Дараа нь Аниме "Би Лхагва гарагт дандаа үнэн ярьдаг" гэж хэлсэн. Даваа, Мягмар, Лхагвад Аниме худлаа хэлдгийг бид бодлогын нөхцлөөс мэднэ. Эндээс харахад Аниме-ийн хэлсэн энэ хоёр өгүүлбэр хоёуулаа худлаа. Тэгэхээр яриа нь Даваа, Мягмар, Лхагва гарагийн аль нэг нь болжээ. Энэ дүгнэлтийг өмнөх дүгнэлттэй харьцуулж энэ яриа болсон ганц өдөр нь Мягмар гараг гэсэн дүгнэлтэнд хүрэхэд амарахан байна. Иймд эхний хариулагч Анчин, хоёр дахь нь Аниме ба энэ яриа Мягмар гарагт болжээ.

2. Гого блогийн блогчид маань орос, англи хэлтэй. 900 хүн орос хэл, 700 хүн англи хэл мэддэг ба 235 хүн энэ хоёр хэлийг хоёуланг нь мэддэг бол гого блог нийт хэдэн блогчтой вэ?

900+700-235=1365

3. Гурван цагдаа эхнэрүүдийнхээ хамт гол гатлах болжээ. Гол дээр хоосон завь байх ба зөвхөн 2 хүний багтаамжтай. Хатагтай нар их эрх танхил тул голын эрэг дээр нөхөргүйгээр бусад цагдаагийн хажууд үлдэх, өөр цагдаатай нэг завинд сууж явж чаддаггүй гэнэ. Одоо яах вэ? Гэвч тэд энэ бүх нөхцлийг хангаж байхаар голыг гаталж чаджээ. Тэд яаж гаталсан бэ?

Эхлээд хоёр хатагтай гол гатлана. Тэгээд нэг хатагтай нь эргэн ирж гуравдахь хатагтайг авна. Дараа нь нэг хатагтай эргэн ирж өөрийнхөө нөхөртэйгөө эрэг дээр үлдэж нөгөө хоёр цагдаа өөрсдийнхөө хатагтай руу явна. Ингээд нэг цагдаа нь өөрийнхөө хатагтайг явуулж үлдсэн хатагтайг авна. Өөрийн цагдаа байх хатагтайг эрэгт үлдээн нөгөө хатагтай голоор гатлан өөрийнхөө цагдааг авч ирнэ.

4. Эрт урьдын цагт Жангар баатарын 24 туслахыг мангас баривчилж өөрийнхөө гянданд хорьжээ. Уг гяндан нь квадрат хэлбэртэй ба хана бүрд гурав, гурваар байрлуулсан 8 зооринд тэнцүү тоогоор хуваан хорьжээ. Мангас зөвхөн 10 хүртэл тоолж чаддаг гэнэ. Мангас орой бүр ирж тоолдог ба хана бүрийн дагуу байрлах гурван зооринд 9 хүн байвал санаа амардаг байжээ. Эдгээр баатрууд нэгэн уран арга сэтгэн 3 хүнийг оргуулав. Ингэхдээ тэд үлдсэн хүмүүсээ хана бүрийн дагуу 9 байхаар байрлуулцгаав. Хэсэг хугацааны дараа явсан баатрууд нь 3 баатрын хамт дахин зургуулаа гянданд ирцгээв. Ингээд 27 баатар зоориндоо бас л хана бүрийн дагуу 9 хүн байхаар байрлажээ. Мангас ирж тоолж үзээд бас л хууртаж гэнэ. Ингээд энэ үлгэрт Жангар мангасыг хэрхэн ялсаныг өгүүлдэг билээ. Үлгэр хэдий ингэж төгсөдөг боловч баатрууд хэрхэн хүмүүсээ байрлуулж байсан нь хачирхалтай. Та бодоод өгөөч?

Эхлээд агуйд 21 баатар үлдсэн. Тэднийг хана бүрийн дагуу 9 баатар байхаар олон янзаар байрлуулж болно. Тэдгээрийн дотроос нэг байрлалыг доорх зурагт үзүүлэв.

4	1	4
1		2
4	2	3

Хоёрдугаар тохиолдолд 27 баатарыг яаж байрлуулахыг доорх зурагт үзүүлэв.

2	5	2
5		4
2	4	3

5. Барилгын тоосго 4 кг жинтэй. Тэгвэл урт, өргөн, өндөр нь 4 дахин бага мөнхүү материалаар хийгдсэн тоглоомоон тоосгоны жин хэд байх вэ?

Бүх хэмжээ нь дөрөв дахин бага тул жин нь 1кг байна гэж зарим хүмүүс бодож болох л юм. Тэгвэл энэ хариу тун буруу шүү. Тоглоомон тоосго ердийн тоосгоноос зөвхөн уртаараа дөрөв дахин богино бол 1 кг байна шүү дэ. Харин тоглоомон тоосго маань дөрөв дахин богино, дөрөв дахин нарийн, мөн дөрөв дахин нимгэн байж таарах тул түүний эзэлхүүн 4х4х4=64 дахин бага байна. Хийж буй материал нь ижил тул жин нь ч гэсэн 64 дхаин бага байх нь ээ. Иймд 4000гр:64=62,5гр жинтэй юм байна.

Дэлхийн алдарт философичид. /Зенон/

http://ken.blog.gogo.mn — Sun, 22 Nov 2009 13:55:29 ULAT

Эпикурын үед Афинд философийн өөр нэгэн урсгал байсан бөгөөд чухамхүү тэр үеэс л хэн нэгнийг үзэмжээрээ дагах, таашаал сонирхлын эсрэг тэсрэг талууд ялгарах нь сонгодог ойлголт болжээ. Эпикурчуудын өрсөлдөгч урсгалыг "стоицизм" хэмээн томьёолдог байсан бөгөөд үндэслэгч Зенон юм.

Ер нь бол Эртний Герегийн философид гурван Зенон бий. Таньд танилцуулж байгаа Зенон бол Стоикын Зенон юм. Тэр үеийн Киприйн есөн гол хотын нэг Китиумаас гаралтай, өөрөөр хэлбэл финик хүн байлаа. Тиймээс Китиумын Зенон ч гэнэ.

Түүний Афинд ирж, гүн ухаантан Кратетд шавь орсон түүх их сонин:

Зенон хөлөг онгоцоор будаг тээвэрлэх ажил эрхэлдэг байтал хөлөг нь сүйрчээ. Ингээд ямар нэгэн ажлаар Афинд хүрч. Тэр үед Зенон 30 настай байв. Номын мухлагт ороод Ксенофан, Сократ нарын номыг уншуутаа гайхан дуу алдаж,

-Ийм хүмүүсийг хаанаас олж болох вэ? гэжээ. Яг энэ үед мухлагийн хажуугаар Кратет өнгөрч явсан бөгөөд номын худалдагч түүн рүү заан:

-Тэгвэл түүнийг дагаад яв даа гэжээ. Ийнхүү Зенон философийн замд шударсан гэдэг.

Тэр тун царай муутай, гилжгий, хорчгор туранхай, хэт өндөр, хүрлэгэр бор арьстай, эв хавгүй бүдүүн хөлтэй, сул биетэй, өөрийнхөө гадаад байдлаас ихэд ичдэг байсан гэнэ. Ямагт уруу дорой царайлж явдаг, хүн цугласан газраас дөлдөг, тэр ч байтугай олон хүнд зориулсан урт сандалд суух боллоо л гэхэд нэг талдаа хүнгүй байхын тулд хамгийн захыг сонгодог байжээ.

Зеноны хэлсэн үг бүр маш нарийн, уран ухаантай байлаа. Нэгэн шавь нь лимбийг хамаг хүчээрээ үлээж зогсохыг хараад:

-Хүч чадалд сайн юм байдаг бус, сайн юманд л хүч чадал оршдог гэжээ. Дээр өгүүлсэн хөлөг онгоц живснийг сонсоод:

-Аз гэдэг өөрөө биднийг философи руу түлхэж байгаа нь юун сайхан юм бэ! гэж хэлсэн гэдэг. Ингээд нөхөддөө зоруилан бяцхан боомтны булан худалдаж аваад, засч тохижуулан, тэндээ сургууль нээсэн нь стоицизмын эхлэл болжээ. Стоа буюу боомт гэсэн герег үгнээс гаралтай нэр томьёо л доо. Афинд гадныхныг шоовдорлодог ч Зенон Китиум хотоос ирснээ огт нуудаггүй байв. Түүний эзэмшил газрын багана дээр "Гүн ухаантан Зенон" гэсэн бичиг хадахад тэр "Китиумын" гэж заавал бичихийг шаардаж байжээ.

Стоицизмын ертөнцийг үзэх үзлийг дараахь үндсэн хоёр чиглэлийн хүрээнд авч хэлэлцэх ёстойг тэр тодорхойлсон нь:

1. Бидний эрхшээлд байгаа юмс.

2. Бидний эрх мэдэлд үл харьяалагдах юмс.

Стоицизмыг герегийн философийн урсгал гэмээргүй. Зеноны бүх залгамжлагч ромчууд байсан бөгөөд Македоны Александрын ширээг залгагч байлдан дагуулагчид ч өөрсдийгөө стоикууд хэмээдэг байсан юм. Тэдний гол шүтээн нь Сократ байжээ. Стоикуудын түрүү үеийн онолд Зеноны үгсээс өөр барим тавим зүйл цөөхөн. Харин уг урсгалын жинхэнэ мөн чанарыг энэ тооллын эхний Сенека, Эпиктет, Марк Аврелий нарын номууд илтгэнэ.

Намтарчдынх нь бичсэнээр бол, Зенон яруу найрагт үнэн голоосоо дургүй байжээ. Хүн яруу найраг сонирхоод ирэхээрээ л бодтой мэдлэг олж авахаасаа өнгөрдөг гэдэгт хатуу итгэдэг байв.

Зенон ч тэр, залгамжлагчид нь ч тэр хэн жинхэнэ ухаантан болох, хэн жинхэнэ сэтгэгч байсан тухай ядаж нэг ч удаа яриагүй нь сонин. Зеноны үзэл бодол ерөнхийдөө материалист шинжтэй байсан нь анзаарагддаг. Гэхдээ "Хатуу бодот" зүйлийг л жинхэнэ гэж үздэгийнх нь тоонд "Бурхан", "сэтгэл" зэрэг ойлголт ч багтаж байв.

Түүний үхэл бас ер бусын байсан аж. Нэгэнтээ Зенон юманд бүдрээд газар уначихжээ. Үүнийг бурханы сануулга, тэнгэрийн дуудлага гэж үзээд шууд харьж, амьсгаагаа түгжин, амиа хороосон байна.

Зеноны үг, үзлээс

Философийг амьд амьтантай харьцуулах юм бол: яс мэдрэл нь логик, мах нь ёс зүй, сэтгэл нь физик юм. Эсвэл өндгөөр жишиж үзвэл: гадна хальс нь логик, цагаан уураг нь ёс зүй, голын шар нь физик болно.

Зеноноос нэг удаа асууж л дээ: -За, нэг сохор, тахир дутуу хүн байжээ гэж бодьё. Тэр хүнд өвчтэй, орох оронгүй, үр хүүхэдгүй, хоосон ядуу. Тэгээд дээр нь түүнийг эрүүдэн тамлаж байна гэж саная. Хөөрхий түүнийг чи хараад ямар хүн гэх вэ, Зенон? Зенон хариуд нь: -Жаргалтай л гэнэ дээ. -Өө бүр жаргалтай гэх хэрэг үү? гэж лавшруултал Зенон: -Тэгэлгүй яахав, энд чинь яг л төсөөллийн дээд, мөрөөдлийн чанад дахь сайн сайхны доторхи шиг ямар ч ахих шат, гишгүүр алга байна шүү дээ. Ариун дээд цогцолсон туйлын сайн сайхны дотор л ертөнц ийм харьцуулшгүй, өөрчлөгдөшгүй, үргэлж нэг янзаараа байдаг.

Хүний сэтгэл найман хэсгээс бүрдэнэ. Таван мэдрэхүй: харах, сонсох, үнэрлэх, амтлах, хүрэлцэх. Зургаа дахь нь дуу хоолой, долоо дахь нь нөхөн сэргээх, найм дахь нь бусад бүх хэсгийг зохицуулан эгээ л наймалж тэмтрүүлээ хэрэглэдэг шиг удирдах хэсэг байна.

Байгалийн жам ёсоор амьдарна гэдэг сайн сайхны мөрийн хөтөлбөрөөр аж төрнө гэсэн үг.

Эрх чөлөө гэдэг бол ухаантан мэргэдийн л олж авдаг тэр нөхцөл юм. Бусад бүх хүнд эрх чөлөө хүртээлгүй.

Бардам зангаас илүү ёсон бус зүйл үгүй.

Ямар нэгэн шинжлэх ухааныг эзэмшихэд онцгойлон зайлсхиймээр зүйл бол өөрийнхөө санааг өндөрт тавих, харин онцгойлон чухалчилмаар зүйл бол цаг хугацаа.

Сайн зөвлөгөөг итгэж хүлээн авч байгаа нь л бусдаасаа мэргэн.

"Ихийг сонсож, бага ярь" хэмээн бидэнд хоёр чих, нэг ам заяасан.

Афоризмууд /4/

http://ken.blog.gogo.mn — Tue, 17 Nov 2009 23:33:01 ULAT

Зугаа цэнгэл, чамин тансаг байдлыг бид аз жаргал гэж нэрлэдэг. Миний бодлоор, юу ч хүсэхгүй байна гэдэг бурхдын мөн чанар. Тиймээс тийм ч их зүйл хэрэгтэй бишийг ойлгох нь энэ аугаа их жаргалд дөхөж очих хамгийн боломжтой арга. /Сократ/

Өөрт таагүй үед бид "Хаа нэгтээ хэн нэгэн хүнд их сайхан байгаа даа" гэж боддог. Харин сайхан байгаа үедээ "Хаа нэгтээ хэн нэгэн хүнд муу юм тохиолдож л байгаа даа" гэж ер боддоггүй. Тэгэхээр бүх юм сайхан байна. Бурхан минь, хичнээн сайхан байна аа! Ингээд л гүйцээ... /Василий Шукшин/

Зүгээр л жаргалтай байхыг хүсэх юм бол, түүндээ амархан хүрчихэж болно. Гэтэл хүмүүс бусдаас илүү жаргалтай байхыг хүсээд байдаг. Энэ бол бараг л боломжгүй зүйл. Учир нь бусдыг бид ямагт байгаагаас нь илүү жаргалтай болгон хардаг. /Монтескьё/

Хүсэл бүхэндээ дараахь асуултыг дагуулж бай: Хэрэв миний хүсээд яваа зүйл биелчихвэл яах вэ? Биелэхгүй бол яах вэ? /Эпикур/

Бидэнд байдаг хамгийн нийтлэг зүйл юу вэ? -Найдвар. Юу ч байхгүй хүнд ч гэсэн найдвар байдаг. /Фалес/

Гарах гарцгүй манан гэж үгүй. Хамгийн гол нь биеэ захирч урагш алх. /Ромен Роллан/

Хүүхэд төрөх үед эхийн амь аюулын ирмэгт байдаг. Хэрэв чи их мөнгө хураасан бол, гэр орон руу чинь хулгайч гэтнэ. Гай дагуулдаггүй баяр хөөр гэж үгүй. Ядуурахдаа хүн хэмнэж сурдаг, өвдөхдөө биеэ ариглаж сурдаг. Баяр жаргал дууддаггүй гай зовлон гэж мөн л үгүй. Ийм учраас үнэнийг таньсан хүн зовлон жаргал хоёрыг ялгаж салгадаггүй, гэвч аль алиных нь тухай байнга бодоод явдаггүй. /Хун Цзычэн/

Зовлон үзсэн нь л сайн хүн байдаг гэдэг худлаа. Зарим үед жаргал ч хүний зан араншинг ариусгадаг. Зовлон хүнийг ихэнх тохиолдолд өчүүхэн, хонзон санамтгай болгочихдог. /Сомерсет Моэм/

Эцэс төгсгөлгүй айдсаас аймшигтэй төгсгөл дээр. /Фридрих Шиллер/

Зарим хүмүүс, тэдний дотор би жаргалтай төгсгөлүүдийг тэвчиж чаддаггүй. Тэр нь хууралт шиг л санагддаг. Муу юм гэдэг бол байх л ёстой хэм хэмжээ. Хувь тавилангийн дугуйн хигээсэнд мөчир шургуулж болохгүй. Урсан ирсэн галт уулын хайлмал лав гэнэтхэн зогтусаад л айж дагжсан тосгоны дээгүүр хэдэн алдын өндөрт эвхрэлдэн зогсчихлоо гэх юм бол, энэ нь зүгээр ч нэг байж болшгүй явдал төдий бус, ёс зүйгүй хэрэг. /Владимир Набоков/

Two friends and their prayers...

http://ken.blog.gogo.mn — Sun, 15 Nov 2009 09:36:59 ULAT

A voyaging ship was wrecked during a storm at sea and only two of the men on it were able to swim to a small, desert-like island. Not knowing what else to do, the two survivors agreed that they had no other recourse but to pray to God. However, to find out whose prayers were more powerful, they agreed to divide the territory between them and stay on opposite sides of the island.

The first thing they prayed for was food. The next morning, the first man saw a fruit-bearing tree on his side of the island, and he was able to eat its fruit. But the other man's parcel of land remained barren.

After a week, the first man was lonely and decided to pray for a wife. The next day, another sip was wrecked and the only survivor was a woman who swam to his side of the island. But on the other side of the island, there was nothing.

Soon thereafter the first man prayed for a house, clothes and more food. The next day, like magic, all of these things were given to him. However, the second man still had nothing.

Finally, the first man prayed for a ship so that he and his wife could leave the island, and in the morning he found a ship docked at his side of the island.

The first man boarded the ship with his wife and decided to leave the second man on the island. He considered the other man unworthy to recieve God's blessings, since none of his prayers had been answered.

As the ship was about to leave, the first man heard a voice from Heaven booming, "Why are you leaving your companion on the island?"

"My blessing are mine alone, since I was the one who prayed for them," the first man answered. "His prayers were all unanswered and so he doesn't deserve anything."

"You are mistaken!" the voice rebuked him. "He had only one prayer, which I answered. If not for that, you would not have received any of my blessings."

"Tell me," the first man asked th voice, "what did he pray for that I should owe him anything?"

"He prayed that all your prayers would be answered."

For all we know, our blessings are not the fruits of our prayers alone, but those of another praying for us. So what you do for others is more important than what you do for yourself.

Тайлагдашгүй нууц. /Зургаа дахь мэдэрхүй/

http://ken.blog.gogo.mn — Fri, 13 Nov 2009 21:21:20 ULAT

Оросын нэрт яруу найрагч Борис Пастернак өөд болохоосоо арваад хоногийн өмнөөс цонхийсон цагаан царайтай явдаг болжээ. Учир нь нэг найзынх нь гэрт байсан түүний гипсэн цээж баримал гэнэт нурж унасаныг сонссон юмсанж. Тэр ч бүү хий л, "Би удахгүй энэ ертөнцөөс явна" гэж ярьж байсан аж. Пастернакийн энэ байдлыг харсан хүмүүсийн зарим нь зохиолч яруу найрагч нарт үе үе илэрдэг сэтгэлийн хөөрөл гэж үзжээ. Харин түүнийг сайн мэддэг ойр дотны хүмүүс нь "Борис сүүлийн үед уруу царайтай явдаг боллоо. Үйл хэрэг нь л бүтэмжгүй байгаа юм байх" гэцгээж байсан аж. Харин Борис Пастернак түүний гипсэн цээж баримал хагарч унасанаас яг арав хоногийн дараа нас баржээ. Нэг үгээр хэлэхэд, түүнд үхлийн совин татаад байж. Хүн ер нь зөн совиндоо итгэх хэрэгтэй юу? Зөн совин үнэн байдаг уу?

Энэ асуултанд янз бүрээр харилудаг. Америкийн Индианагын их сургуулийн эрдэмтэн мэргэжилтнүүдийн гурван зуун хүний дунд явуулсан судалгаанаас үзэхэд, гурван хүний нэг нь зөн совиндоо итгэдэг гэж хариулсан байна. Харин хоёр хүний нэг нь энэ тухай ярихаас ч эмээдэг. Муу ёрлож, яршиг удсан юмнаас холуур явах хэрэгтэй гэж үзжээ. Үнэндээ зөн совинд итгэх хэцүү аж. Гэхдээ хүнд зургаа дахь мэдэрхүй нь эртнээс бий болжээ.

Үүнийг тэд зөн совин хэмээн хэлж заншиж. Зарим хүний зургаа дахь мэдэрхгүй бусдаас илүү хөгжсөний ачаар аливаа үйл явдлыг урдаас төсөөлөн хэлэх чадвартай болдог аж. Тийм ч учраас хүн төрөлхтний түүхэнд Нострадамус, Вольф Мессинг, Ванга зэрэг домог мэт яригддаг зөнч олон бий. Тэдний хэлсэнд итгэх нь ч бий, үгүй нь ч байдаг. "Хүн яагад муу совиндоо итгэдэг нь сонин юм". Үүнийг эрдэмтэд хүний эмзэг сэтгэлтэй холбон тайлбарлажээ. Насанд хүрсэн ямар ч хүн аж жаргалыг хүсэн мөрөөддөг. Харин тэдний мөрөөдөлд саад болох гэнэтийн азгүй явдал, өвчин, үхлээс айдаг байна. Чухам хүн бүрт байдаг энэ далд айдсыг өдөөж өгдөг муу совинд амархан итгэдэг байна. Бас үүнд хүний амьдралд тохиолддог санамсаргүй явдлууд нөлөөлдг аж.

Австрийн сэтгэл зүйч Зигмунд Фрейд утсаар ярихаас үхтлээ айдаг байжээ. "Утасны цаанаас хүн дуугарах нь шөнийн харанхуйд сүнс амилах шиг болж муу ер уддаг" гэж Фрейд хэлж байсан гэдэг. ХХ зууны нэрт сэтгэл зүйч утсаар ярихаас ингэтлээ айдаг байсан нь хэнд ч инээдэмтэй санагдах биз. Энэ алдарт хүнд яагад ч юм бэ, утсаар ярьсны дараа ямар нэг хачин явдал тохиолддог байжээ. Нэг удаа тэр утас дуугарахаар нь авах гэж яваад хамгийн хайртай барималаа татаж унагааж хагалдаа бөөн хараал зүхэл болж байж. Мөн утас дуугарсаны улмаас тэр бүдэрч унан хөлийн шагайгаа гэмтээж байсан аж.

Алдартай хүмүүсийн амьдралд тохиолдсон явдлаас иш татсан зөн совинтой холбоотой ийм жишээ олон байдаг. Гэхдээ жирийн амьдралд, энгийн хүмүүст ч бас зөн совин байдгийг мартаж болохгүй. Харин түүний нууцыг тайлахад л бэрх аж. Амьдрал дэндүү үнэ цэнэтэй эд. Хүн өөрийгөө болзошгүй аюул, хувь заяаны гэнэтийн хувиралаас хамгаалахыг хүсдэг. Үүнийг ойлгосон бурхан тэнгэр хүмүүст зөн совин илгээсэн байж болох.

Зургаа дахь мэдэрхгүй гэж юу юм бэ? Хүнд байгалиас заяасан үгээр илэрхийлэхэд хэцүү мэдрэмж байдаг аж. Тэр нь тухайн этгээдийн амьдралд тохиолдох сайн муу явдлыг урьдаас зөгнөн "дохио санамж" өгдөг байна. Жишээ нь: Та бусдад муу үйл хийсэн хүнтэй санамсаргүй тааралджээ. Хэдийгээр түүнийг та танихгүй ч гэсэн тэр этгээд нүдэнд тань хүйтэн харагдаад байж болох. Тухайлбал нохой эзнийхээ үхлийг тэвчиж чаддаггүй амьтан аж. Тиймээс эзэн нь "нутаг буцах" нь ойртоод ирвэл гэнэт алга болчих юм уу эсвэл учиргүй их боргож хуцдаг байна. Харин муур арай өөр. Эзнээ амьсгал хураан хураатал нь дэргэд нь байдаг гэнэ. Санаа муутайдаа бус ямар нэгэн таагүй явдлыг тэвчиж өнгөрүлэх чадвартайдаа муур ийм араншин гаргадаг аж. Эрдэмтдийн судалгаанаас үзэхэд, аливаа амьтны зургаа дахь мэдэрхгүй өөрт нь тохиолдсон гэнэтийн явдлаас цочирч үүнээс, хэт хөгждөг гэнэ. Өөрөөр хэлбэл хүний зөн билэг эмгэнэлээс эхтэй аж. Тухайлбал ХХ зууны "Албин чөтгөр" гэгддэг Вольф Мессинг багадаа бие султай, шөнө сарны гэрэлд унтаагаараа явдаг, аймхай нэгэн байсан аж. Нэг удаа ааваас айсанаасаа хойш гэнэт далдыг хардаг болж. Мөн Ванган гэнэт сохорсоныхоо дараа үзмэрч болсон ч гэдэг. Гэхдээ энэ нь зөнч мэргэч нарт хамааралтай хэрэг л дээ.

Харин жирийн хүний хувьд, тэр өөрт тохиолдох аливаа явдлаа төрөлх зөнгөөрөө мэдэрч, тэр совин нь янз бүрийн хэлбэрээр дамжин илэрдэг байна. Тухайлбал, хэн нэгний эрхэмлэж явдаг шүтээн гэнэт хагарч эвдрэх жишээтэй. Бас янз бүрээр зүүдлэх нь байдаг. Хүн эмгэнэлт явдлыг урьдаас мэдэрдэг. Америкийн домогт жүжигчин Мэрилин Монро нас барахаасаа долоо хоногийн өмнө муухай зүүд зүүдлээд байна гэж уйлдаг болсон байна. Түүнд зүүдээр нь дамжиж үхлийн совин татсан бололтой. Тэгвэл домогт Битлизийн Жон Ленноны эхнэр Йоко Оно нэг үе түүнтэй цуг байх нь там болж байлаа гэж дурссан байдаг. Жон нас барахаасаа бараг сарын өмнөөс гэртээ дандаа нүцгэн, зөвхөн шаахайтайгаа явдаг болжээ. Түүнийг ийнхүү чөлөөтэй байхад нь гэрийн бүх зүйл цэвэр цэмцгэр байх ёстой гэж үзэж байсан юмсанж. Тэгээд тэр нэг удаа тамхины үнсний саванд нь үс наалдсан байхыг хараад, Йоко Оног үнсний сав цэвэрлэсэнгүй гэж үхтэл нь занчжээ. Нэг үгээр хэлэхэд түүнд төрсөн далдын муу совин ямагт тайван биш байлгаж, зовоож байсан бололтой.

Мичиганы сургуулийн эрдэмтийн бас нэг судалгаа хүнд зөн совин хачирхалтай нөлөөлдөгийг харуулжээ. Хүн сайн совин татахад хайхарамжгүй бараг тэдэнд тоглоом шоглоом болгон ханддаг аж. Холливудын нэрт жүжигчин Брюс Уиллис арван гурав хүртлээ "зүггүй тархи" байсан гэдэг .Нэг удаа Оскарын шагнал гардуулах ёслолыг үзэж байна гэж зүүдэлжээ. Ажил сургуульгүй, ямар нэгэн тодорхой зорилгогүй явсан жаалхүү энэ зүүдээ бараг зохиол мэтээр дэвэргэн үеийнхэндээ нэмэр хачиртай ярьсан аж. Зүүд зүүдэлснээс хойш нэлээд хэдэн өдөр түүнд ямар нэгэн баяртай явдал тохиолдох юм шиг санагдаад байсан гэнэ. Гэвч Брюс Уиллис гудамжинд зодооны хэрэгт орооцолдсоноор мөнөөх "баярт зөн" дуусчээ. Энэ явдлаас хойш тэрээр зөн совиндоо итгэхээ больсон гэж ярьсан байдаг.

Энэ мэтчилэн олон тоо баримтуудыг дурдаж болох. Тэгэхээр зөн совиндоо итгэх итгэлээс маань хамаарч бидний ирээдүйд болох үйл хэрэг эерэг эсвэл сөрөг болох нь шийдэгдэх аж. Гэхдээ "Зөн совин", "Зургаа дахь мэдэрхүй" гэх зүйлсийг бидний хэлээр яг яаж оновчтой тайлбарлахыг хэн ч хэлж мэдэхгүй билээ...

Сонирхуулахад. /Хачирхалтай Давхацлууд 2/

http://ken.blog.gogo.mn — Wed, 4 Nov 2009 15:55:57 ULAT

1664 оны 12-р сарын 5-ны өдөр Английн Уэлс орчимд нэгэн усан онгоц осолдож живжээ. 1785 оны 12-р сарын 5-ны өдөр яг тэр газар нь өөр нэг онгоц сүйрч живэв. 1866 оны 12-р сарын 5-ны өдөр яг тэр газар гурав дахь усан онгоц осолдож живсэн байна. Магадгүй та тэгээд юу гэж, осол газар л гардаг байгаа биз гэж бодож байж болох юм. Тэгвэл энэ гурван ослын дараа тус бүр ганцхан хүн амьд гарч, бүгд Хью Уиллямс гэдэг нэртэй байсныг усан онгоцны сүйрлийн тэмдэглэл хөтөлдөг бүртгэлийн дэвтэрт тэмдэглэн үлдээсэн байдаг.

Ану-ын ерөнхийлөгч Абархам Линкольн ба Жон Кеннеди нарын хувь тавиланг холбосон хачирхалтай давхцлуудын талаар өмнө нь сонирхуулж байсан билээ. Үүн дээр бас нэгэн зүйлийг нэмэхэд: Тэд хоёул хөлсний алуурчны гарт амиа алдсан. Линкольны алуурчин түүнийг театрт байхад нь буудаад, агуулахад орж нуугдах гэсэн. Харин Кеннедийг хөнөөсөн алуурчин агуулахад түүнийг буудаад, ойрлоцоох театрт нуугдах гэсэн. Линкольны нарийн бичгийг Кеннеди, харин Кеннедигийн нарийн бичгийг Линкольн гэдэг байсан. Мөн энэ хоёр хүн амиа алдсаны дараа тухай бүрт нь Жонсон овогтой хүн ерөнхийлөгч болж байсан байна.

1930 онд Америкийн Техас мужийн эргүүлийн цагдаа Аллан Фолби гэгч машины осолд орж, хөлийнхөө артерийн судсыг гэмтээжээ. Цус алдаж гарцаагүй үхэх байсан түүнийг Альфред Томас гэгч аварчээ. Цагдаа эдгэснийхээ дараа ажилдаа эргэн орсон бөгөөд таван жилийн дараа авто осол болсон газар очих тушаал авчээ. Очтол хөлийнхөө артерийг гэмтээсэн хүн зам дээр хэвтэж байсан бөгөөд амжиж цусыг нь тогтоогоогүй бол гарцаагүйүхэх байв. Хамгийн сонирхолтой нь тэр хүн 5 жилийн өмнө өөрийнх нь амийг аварсан Альфред Томас байжээ.

1911 оны 11-р сарын 26-ны өдрийн "Нью-Йорк жеральд" сонинд нэгэн мэдээ нийтлэгдсэн байв. Түүнд өгүүлснээр Лондон хотын Гринберри Хилл гэх газар Сир Эдмунд Берригийн амийг хороосон хэргээр гурван гэмт хэрэгтэнг дүүжлэн цаазалсан байв. Хамгийн хачирхалтай нь тэр гурвын нэрсийг Грин, Берри, Хилл гэдэг байжээ.

Жеймс Льюс, Жеймс Спрингер нэртэй хоёр ихэр Огайо мужид төрсөн ч өөр гэр бүлд өргөгдөж тус тусдаа өсчээ. Ингээд 1979 онд 39 настайдаа анх уулзалдахад хоёул Линда гэсэн адил нэртэй эмэгтэйчүүдтэй сууж байгаад салсан бөгөөд нэг нэг хүүхэдтэй түүндээ адилхан Жеймс Алан гэсэн нэр өгсөн, хоёулаа цагдаа болж, амралтаа Флорида дахь нэг амралтын газар өнгөрүүлж байсан төдийгүй нэгэн ижил хоббитой байснаа мэдээд ихэд гайхацгаасан байна.

Детройт хотноо нэг жаалхүү 14 давхрын цонхноос унасан боловч Жозеф Фиглок нэртэй хүний дээрээс унан амь гарчээ. Жилийн дараа яг тэр өдөр нь өөр нэг хүүхэд тэр цонхоор унахдаа мөн л нэг хүний дээр унан амь гарчээ. Тэр хүнийг мөн л Жозеф Фиглок гэдэг байсан нь хачирхалтай.

Дэлхийн алдарт философичид. /Эпикур/

http://ken.blog.gogo.mn — Sat, 31 Oct 2009 20:14:13 ULAT

Эртний Герегийн гүн ухаантан Эпикур 341 онд Самос арал дээр афины цагаачийн гэрт төрсөн аж. Төрөлхийн сульдаатай жаал хүү өлсгөлөн ядуу амьдралын гүнд үхэлтэй тэмцэлдэн өсчээ. Эпикурт ямар нэгэн шатны боловсрол олох боломж байсангүй. Үзэл бодол нь хэтэрхий эрт төлөвшчихсөн түүнд таарч тохирох гүн ухааны сургууль ч олдсонгүй.

32 настайгаасаа Лесбос арал дээрх Мителен хотод гүн ухааны сургууль нээж, 306 оноос 270 онд нас эцэслэх хүртлээ Афинд өөрийн цэцэрлэгт хамаг амьдралаа өнгөрөөжээ. Энд нэг сонирхолтой зүйлийг дурдахад Лесбос хэмээх арал дээр эртний аугаа их яруу найрагч бүсгүй Саффо төрж өссөн хийгээд түүний алдарт шүлгүүдээс нь хамааралтайгаар одоогийн лесби хэмээх нэр томьёо үүссэн юм.

Эпикурын цэцэрлэг гэдэг нь түүний найз нөхөд, шавь нар цугларч философийн хэлэлцүүлэг явуулдаг гол газар байсан юм. Эпикур болон түүний нөхөд хувийн өмчөөс татгалзсан явцуу хүрээний нийгмээ мөнөөх цэцэрлэгт байгуулсан хэрэг л дээ. Хувийн өмчийг үзэн яддагийнх нь тухайд барууны түүхчид "...угаас тэд байнга мөнгөний гачаалд ордог хүмүүс тул өмчийн талаар саналтгүй байсан" гэж бичсэн нь ч бий.

Цэцэрлэг рүү ороход үүдэн дээр нь иймэрхүү утгатай бичээс бүхий пайз өлгөөтэй байсан гэдэг: "Чамд дээд зэргийн сэтгэлийн таашаал эдлүүлэх энэхүү газрын найрсаг эзэн чамайг арвайн бин, булгийн цэнгэн усаар дайлахдаа баяртай байна. Цэцэрлэгт чи хиймэл амттанаар цаг нөгцөөх бус, жинхэнэ цэнгэл гэж юу байдгийг ойлгох болно. Цагийг нэн таатай өнгөрөөе гэвэл зочлогтун." Үнэндээ ч тэдний цэцэрлэгт цугларагсад арвайн бин, усаар л өл залгадаг, гол баясал нь гүн ухаан байж.

Эпикур насан туршдаа нэг ч хүний хэлсэн үг сурвалжаас эш татаагүй гэдэг. Тэрээр 300 орчим зохиол бичсэн боловч манай үед ердөө гуравхан захидал нь хадгалагдан ирсэн юм. Эдгээр захидлаар л Эпикурын сургаалуудын үндсийг тодорхойлсон ажээ.

Ер нь тэр ганц хүнд бүх сургаалаа зориулан бичихээс ч төвөгшөөдөггүй байсан бололтой. Шавь нарынхаа нэгэнд бичсэн захидалдаа: "Үүнийг би олон хүнд биш, ганцхан чамд л хэлж байгаа юм. Тэгээд ч бид хоёр хэн хэндээ хангалттай том танхим шүү дээ" гэсэн байдаг. Түүний зохиолууд маш өргөн хүрээ хамаарч байсныг энд дурдах нь зөв байх. Эпикур "Байгалын тухай", "Атомууд хийгээд оргүй хоосны тухай", "Бурхадын тухай", "Хайр дурлалын тухай", "Найр цэнгэл" зэрэг сэдвээр бясалгаж байжээ.

Эпикур бурханыг үгүйсгэдэг, Демокрит Платон хоёрыг жигшин үздэг, Аристотелийг доромжлон муучилдаг, Сократын шавь нарыг ямагт өөлж гоочилдог, гайхалтай хорон үгтэй нэгэн байсан гэдэг. Харин шавь нар нь түүнийг бурхан мэт үзэж, "Юм бүхнийг Эпикур чам руу харж байна гэж бодож хийх хэрэгтэй" гэлцдэг байв.

Эпикур Герег даяар алдартай Леонтия гэгч сайхан бүсгүйтэй янаг амрагийн холбоотой, түүндээ л гагц хачин энхрий янаг ханддаг байжээ. Үүнтэй холбогдуулан Эпикурын бас нэг сонин санааг дурдваас, эр эмийн ёсыг тэр хамгийн их цээрлэвэл зохих цэнгэл гэсэн аж. "Хурьцал хүнд хэзээ ч сайн сайхныг авчрахгүй бөгөөд хэрэв энгэр зөрүүлсэн нь хор учруулаагүй бол тэр хүн жинхэнэ аз жаргалтай" гэсэн байдаг. Тэгэхдээ хүүхдэд маш их хайртай нэгэн байжээ. Харин түүний нэр төртэй залгамжлагчдын нэг Лукреций хайр дурлалыг мөн л үгүйсгэдэг ч, бүсгүй хүнтэй үүл борооны явдал өдөөхийг гайтай хэрэг гэж ер бичээгүй юм.

Насан туршдаа ходоод болон шээсний замын өвчинд нэрвэгдсэн Эпикурын амьдралын сүүлчийн хэдэн өдөр бөөрний чулуу нь өвдөөд багагүй зовоожээ. Тэрээр халуун устай онгоцонд орж суугаад, хатуухан дарс тогтоож, цугласан найзууддаа өөрийнх нь номлолыг мартахгүй байхыг захичихаад нас барсан гэнэ.

Эпикур эртний гүн ухаантнуудаас таагүй үгст хамгийн их өртсөн нь байж мэднэ. Түүнийг хожуу үеийнхэн нь өөрөө юу ч хийгээгүй, хүний санааг хулгайлан шавь нараа мунхруулж явсан зальт этгээд гэлцсэн ч удаатай. Гэвч эпикурчуудын гүн ухааны урсгал бидний үеийг хүртэл амьд сэрүүн байснаараа гайхамшигтай. Эпикурын үзэл санаа өдгөө ямар гээч "изм" болчихоод хаа хүрч байгааг ч тоймлохын аргагүй.

Түүнээс ч илүү гайхалтай бас нэг зүйл бол Эпикур ганцаараа өөрийнхөө урсгалын онолыг төгс боловсруулаад дуусгачихсан байжээ. Түүний үзэл бодлыг анх Сэргэн мандлын үеийн уншигчидтай танилцуулсан Ромын яруу найрагч Лукреций найраглалд гэхэд л зохиогчийн зүгээс нэг ч шинэ санаа нэмээгүй гэдэг.

Тэгэхэд түүний өрсөлдөгч тал болох Зеноноор удирдуулсан стоицистууд маш аажим хөгжсөөр үзэл онолынхоо оргилд бүр энэ тооллын 180 онд Ромын эзэн хаан Марк Аврелийн номлолоор дамжиж хүрсэн байх юм.

Аз жаргал л эцсийн зорилго нь байсан Эпикурын номлол зовнил, шаналал төрүүлэхүйц байдаг. Тэрээр: "Хүний сэтгэл мэдрэхгүй л эмчлэхгүй бол ямар ч анагаах ухаан тус нэмэргүй" гэж ярьдаг бөгөөд сэтгэл мэдрэхүйг ужид өвчнөөр дүүрэн зүйл гэж үзсэн нь бий.

Үхлийн тухайд л гэхэд: "Хэрэв бид байх юм бол, үхэл байхгүй. Үхэл байх юм бол, бид байхгүй" хэмээн эргэцүүлсэн нь гүн ухааны онцгой гаргалгаануудын нэг болжээ. Урлагийн талаар "Таашаал төрүүлэхгүй гоо сайхныг би нулимах л болно" гэхчлэн хэлснээс нь үзвэл Эпикур хатуу шүүмжлэгч үзэл баримтлалтай байжээ.

Баяр цэнгэлийг үгүйсгэдэг араншин нь түүнийг үхэн үхтэл орхиогүй байна. Гэхдээ үхлийн өмнө "Сүүлчийн, гэхдээ тун ч жаргалтай өдрөө бид [өөрийгөө олон тоон дээр тавьжээ] доорхийг бичиж үлдээж байна. Бид тэсгэлгүй бэрх өьчнийг мэдэрч байна. Гэвч энэ бүх шаналгааг бясалгаж олсноо эргэн санахын баяр баясгалан бүдэгрүүлнэ" хэмээн бичжээ.

Эпикурын сурагал мэргэн үгсээс

Хүмүүс элдэв үзэгдлүүдийн тодорхой дэг журмыг харж байвч, энэ бүхэн юунаас болоод байгааг тайлбарлаж чадаагүй. Тэдэнд ганцхан л гарц үлдсэн нь бурханд бүхнийг даатгаж, хорвоо дээрх бүх юм бурханы л хүсэл зоргоор эргэлдж байдаг гэж бодоход хүргэжээ.

Ертөнц хэзээ ч үүссэн байг, үүсч буй болсон тэр цаг нь хавар байсан биз ээ..

Гүн ухааны цэц булаалдсан маргаанд ялагдсан нь голчлон хождог. Учир нь тэр мэдлэгээ арвижуулж авдаг.

Өнгөрүүлсэн жаргалтай үеэ санахгүй байгаа бол хэдийнээ өвгөн болжээ гэсэн үг.

Ухаан муутай төрөөд жаргалтай амьдарснаас ухаантай төрөөд зовж явсан нь дээр.

Жижиг сажиг тус дэм үзүүлэхээс бүү зайлсхий. Чамайг бас томоохон юман дээр ч тусалж чадах хүн гэж бодоцгоог.

Зөвхөн унасан хүнийг дэмжиж босгохын тулд л бөхийж бай.

Номыхноо санд үргэлж шинэ номтой, зоориндоо ямагт бүтэн лонх дарстай, цэцэрлэгтээ амьд цэцэгтэй бай.

Залуу хүн хэзээ ч жаргалтай байдаггүй. Амьдралаа сайхан өнгөрөөсөн өвгөд л жаргалтай.

Хамгийн аймшигт зүйл болох үхэл бидэнд огт хамаагүй. Учир нь биднийг байгаа үед оршин байдаггүй, үхэл нэгэнт ирсэн хойно бол, бид аль хэдийнээ үгүй болсон байна.

Оюун цэнгээх бодлогууд. /7/

http://ken.blog.gogo.mn — Thu, 29 Oct 2009 16:32:22 ULAT

1. Цагдаа Зараа цонх хагарах чимээнээр эргэн харвал дөрвөн залуу дэлгүүрийн булан тойрон зугтажээ. Хэдэн минутын дараа тэдгээр залуусийг цагдаа байцаасан байна. МЭС мэдүүлэхдээ Авдар цонх хагалсан гэв. Харин Авдар, Нэгэст буруутай гэв. Нэгэст, Авдар худал хэлж байна гэхэд Сторми үүнийг Авдар хийгээгүй гэжээ. Хэрэв эдгээр дөрвөн залуусын нэг нь л үнэн хэлсэн бол хэн цонх хагалсан бэ?

Мэдүүлэгээс харахад Авдар, Нэгэст хоёр зэрэг худлаа хэлээгүй байна. Иймд тэдний нэг нь үнэн хэлсэн гэдгээс Сторми худал хэлсэн байна. Иймд Авдар цонх хагалжээ.

2. Блог уулзалтан дээр Хико, Барби, Энхзаяа, Ицми дөрөв тойрон зогсоод хөөрөлдөж гэнэ. Хөх даашинзтай бүсгүй ба Ицми хоёрын дунд ногоон даашинзтай бүсгүй зогсож байв. Энэ бүсгүй нь Хико ч, Барби ч биш байв. Улаан даашинзтай бүсгүй ба Барби хоёрын дунд цагаан даашинзтай бүсгүй зогсоно. Тэд ямар ямар өнгийн даашинз өмссөн бэ?

Ногоон даашинзтай бүсгүй Хико, Барби, Ицми биш гэсэн тул Энхзаяа юм. Цагаан даашинзтай бүсгүй Энхзаяа-тай зэрэгцэж зогсоогүй тул өөд өөдөөсөө харж зогссон байна. Иймээс Ицми-тэй зэрэгцэж зогсож байна гэдгээс Ицми улаан даашинзтай. Цагаан даашинзтай бүсгүй Барби, Энхзаяа, Ицми биш тул тэр юм Хико байна. Тэгвэл Барби хөх даашинзтай ажээ.

3. Стакан, аяга, домбо, данханд сүү, ундаа, айраг, тараг байв. Стаканд сүү ба тараг байгаагүй. Ундаатай сав, домбо ба айрагтай сав хоёрын хооронд байсан. Данханд сүү, ундаа хоёрын аль нэг нь бий. Аяга нь данх ба сүүтэй савны хажууд байжээ. Тэгвэл сав бүрд юу байсан бэ?

Стаканд Айраг, Аяганд Тараг, Домбонд Сүү, Данханд Ундаа байжээ.

4. Анчин, Гуливер, Заяц, Владимир Ильч гэдэг авьяаслаг дөрвөн залуу байжээ. Тэд бүжигчин, зураач, дуучин, зохиолч мэргэжилтэй гэнэ. Дараах баримтууд мэдэгдэж байгаа бол хэн ямар мэргэжилтэй вэ?

1. Анчин, Заяц хоёр өчигдөр орой дуулаачийн анхны концертыг үзсэн байна.

2. Гуливер, зохиолч хоёр зураачтай ам мурийсан гэнэ.

3. Зохиолч нь Владимир Ильчийн намтрыг бичиж байгаа ба Анчингийн тухай бичсэн мэдээллийг цуглуулах хоббитой юм байна.

4. Анчин Заяцыг огт танихгүй ба түүнтэй хэзээ ч уулзаж байгаагүй.

Анчин бол бүжигчин, Владимир Ильч Зураач, Гуливер Дуучин, Заяц харин зохиолч юм байжээ.

5. Нярав 6 сейфний 6 түлхүүрийн аль нь ямар сейфэнд таарахыг мэдэхгүй байв. Хамгийн цөөндөө хэдэн удаа туршин үзэж бүх цоожны түлхүүрийг гарцаагүй олох вэ?

Эхний сейфэнд 5 түлхүүрийг тааруулж үзээд болохгүй бол 6 дахь байх тул түүнийг тааруулж үзэх шаардлагагүй. Хоёр дахь сейфэнд 4 түлхүүр тааруулж үзээд болохгүй бол 5 дахь байх тул түүнийг тааруулж үзэх хэрэггүй гэх мэтээр тооцвол 5+4+3+2+1=15 удаа юм байна.

Афоризмууд /3/

http://ken.blog.gogo.mn — Thu, 29 Oct 2009 10:00:27 ULAT

Өөрсөдтэй нь хүн шиг харьцаад эхлүүт л мал болчихдог хүмүүс олон бий. /Василий Ключевский/

Өгөөмөр байна гэдэг ихийг өгөхдөө ч бус, цагийг нь олж өгөхдөө бас байдаг юм. /Жан дө Лабрюйер/

Жинхэнэ хүнлэг хүн л хайрлах ч, үзэн ядах ч чадвартай байдаг. /Күнз/

Ганцаараа байхдаа ч гэсэн ямар нэгэн муу зүйлийг бүү ярь, бүү хий. Бусдаас биш өөрөөсөө ичиж сур. /Демокрит/

Ихэнх эрчүүл нялх хүүхдийг өхөөрдөн үнсэхдээ, асрагчийг нь шохоорхон ширтэж байдаг. /Жон Хейвуд/

Азын тэнгэр сохор байдаг юм биш, араасаа гүйгчдийг л сохроож орхидог хэрэг. /Цицерон/

Эмгэнэлт явдал тохиолдсон үед л амьдрал жинхэнээсээ амттай мөн сонирхолтой байдаг. /Теодор Драйзер/

Олж чадахаасаа дээгүүр зүйлийг л эрж хайж яв. /Даниел Хармс/

Хүн бүхэнд төрөлхөөс заяагдсан нэг л алдаа бий. Тэр бол бид цөмөөрөө жаргах гэж төрсөн хэмээх эндүүрэл юм. /Шопенхауэр/

Жаргалтай байхад саад болдог хамгийн том тээг бол хэтэрхий их аз жаргалыг хүлээх явдал. /Бернар Фонтенель/

Maybe If I go away...

http://ken.blog.gogo.mn — Tue, 27 Oct 2009 17:37:04 ULAT

Maybe If I go away I can figure out
What my life's supposed to be and what it's all about

Maybe if I go away I can finally tell
What it is that I can't do and what I can do well

Maybe if I go away I can break the mold of
What I've seen and what I've done and all that I've been told

Maybe if I go away I can then be sure of
What I want less of and what of I want more

Maybe if I go away I can understand
What I should let go of and what I should demand

Maybe if I go away I can learn to
Be fine with being me, when me is half of we

Maybe if I go away I can leave behind the
Life that I have here and explore another kind

Maybe if I go away I can seek what's true
But just for me and not for him and not for her or you

Maybe if I go away I can find a way to
Express myself each day and say what I want to say

Maybe if I go away I can soon un-hack
A way to make 'going away' a way of coming back